Chùa Khoan Tế (Cự Đà Tự) – Di Tích Nghệ Thuật Cổ Kính Tại Bát Tràng, Hà Nội
- phong nguyen ngoc
- 6 ngày trước
- 9 phút đọc
Nằm trong quần thể di tích văn hóa lịch sử lâu đời của thủ đô, Chùa Khoan Tế (hay còn có tên chữ là Chùa Cự Đà) là một điểm đến tâm linh nổi tiếng, không chỉ bởi kiến trúc độc đáo mà còn bởi những giá trị lịch sử trường tồn. Tọa lạc tại thôn Khoan Tế, xã Bát Tràng, thành phố Hà Nội, ngôi chùa là chốn thiền môn thanh tịnh, nơi lưu giữ hồn cốt của văn hóa Phật giáo qua nhiều triều đại Lý, Trần, Lê.
Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về lịch sử, kiến trúc và những bảo vật quý giá tại ngôi chùa linh thiêng bên dòng sông Hồng này.
Tổng quan về vị trí và lịch sử Chùa Khoan Tế
Trải qua hàng trăm năm biến thiên của lịch sử, Chùa Khoan Tế vẫn đứng vững như một chứng nhân cho sự phát triển của vùng đất văn hiến Bát Tràng.
Vị trí địa lý đắc địa tại Bát Tràng
Chùa có tên nôm là Chùa Khoan Tế, gọi theo địa danh của thôn. Tên chữ Hán được ghi trong các văn bia và thư tịch cổ là "Cự Đà tự".
Hiện nay, chùa có địa chỉ chính xác tại: Thôn Khoan Tế, xã Bát Tràng, thành phố Hà Nội.
Vị trí của chùa được đánh giá là "đại cát", hội tụ linh khí của đất trời. Trong văn bia cổ do Tả thị lang Bộ Lễ Nguyễn Tự Cường soạn thảo, cảnh sắc nơi đây được miêu tả vô cùng hùng vĩ và nên thơ:
"Bên trái giáp Kim Lan, bên phải gần xã Thượng Tốn (nay thuộc Đa Tốn). Mấy dòng sông đẹp cuồn cuộn chảy ở phía trước, muôn dặm núi xanh sừng sững chân ở phía sau. Thật là chốn thắng cảnh chùa chiền nơi Thuận An Kinh Bắc."
Việc nằm trong địa phận xã Bát Tràng hiện nay giúp chùa kết nối chặt chẽ với các điểm du lịch văn hóa làng nghề lân cận, tạo thuận lợi cho du khách thập phương về chiêm bái.
Lịch sử hình thành từ thời Lý - Trần - Lê
Theo ký ức của các bậc cao niên và nhân dân thôn Khoan Tế, chùa được khởi dựng từ rất sớm, ước tính vào thời Lý - Trần. Đây là giai đoạn Phật giáo là Quốc giáo, phát triển rực rỡ nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam.
Đến thời Lê, chùa phát triển cực thịnh và trở thành một chốn tùng lâm quy mô lớn. Văn bia ghi lại rằng: "Mấy trăm năm mặt trời Phật vẫn soi sáng, xe pháp thường chuyển. Một tòa lâu đài vẫn độc lập trường tồn". Điều này khẳng định sức sống mãnh liệt của ngôi chùa qua các thăng trầm thời đại.
Dấu ấn của bà Cung phi Trịnh Thị Ngọc Am
Một sự kiện quan trọng tạo nên diện mạo bề thế của Chùa Khoan Tế gắn liền với bà Trần Thị Ngọc Am (pháp danh Pháp Tiên). Bà quê ở huyện Thiên Thi (nay thuộc Hưng Yên), là cung tần thứ hai trong phủ Chúa Trịnh.
Vốn tâm đắc với cảnh đẹp của chùa Cự Đà, vào đầu thế kỷ XVII, bà đã phát tâm công đức lớn để:
Xây dựng tường bao quanh, quy hoạch lại khuôn viên chùa.
Thiết lập khu thiên viện riêng biệt để tu tập.
Mở rộng và trùng tu các hạng mục chính của chùa.
Ghi nhớ công ơn này, dân làng đã bầu bà làm Hậu Phật và tạc tượng thờ phụng ngay trong chùa. Sau đợt đại trùng tu thế kỷ XVII, chùa tiếp tục được tu sửa vào thế kỷ XVIII (thời Lê Trung Hưng). Năm 2010, để chào mừng 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, thành phố đã đầu tư ngân sách trùng tu tổng thể, giúp chùa thêm khang trang nhưng vẫn giữ được nét cổ kính.
Kiến trúc và Hệ thống Tượng Pháp đặc sắc
Điểm thu hút nhất của Chùa Khoan Tế (xã Bát Tràng) chính là hệ thống tượng Phật đồ sộ với số lượng lớn, được bài trí tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc "Tiền Phật, Hậu Linh" của Phật giáo Bắc tông.
Các lớp tượng thờ tại Chính Điện
Bước vào tòa Tam Bảo, du khách sẽ cảm nhận được sự uy nghiêm qua cách sắp xếp các lớp tượng từ cao xuống thấp:
Lớp cao nhất (Lớp 1): Bộ tượng Tam Thế Phật (Tam thế thường trụ diệu pháp thân). Ba pho tượng kích thước đồng đều, ngồi kiết già trên tòa sen, tay kết ấn tam muội, đại diện cho Phật của ba thời: Quá khứ, Hiện tại và Vị lai.
Lớp thứ 2: Bộ tượng Di Đà Tam Tôn. Trung tâm là Đức Phật A Di Đà ngồi thiền định. Hai bên là hai vị Bồ Tát thị giả: Quan Thế Âm và Đại Thế Chí. Đây là bộ tượng cầu nguyện cho sự an lành và siêu thoát.
Lớp thứ 3: Tượng Quan Âm Nam Hải (thường gọi là Quan Âm nghìn mắt nghìn tay) ngự ở giữa. Hai bên là tượng Văn Thù Bồ Tát (cưỡi sư tử) và Phổ Hiền Bồ Tát (cưỡi voi trắng), biểu tượng cho Trí tuệ và Hạnh nguyện.
Lớp thứ 4: Tòa Cửu Long (Thích Ca sơ sinh). Tác phẩm tái hiện cảnh Đức Phật đản sinh với chín con rồng phun nước tắm, xung quanh là các tiên nữ ca hát mừng vui.
Những pho tượng và ban thờ khác
Ngoài trục chính, hệ thống tượng tại chùa rất đa dạng và phong phú:
Bên phải tòa Cửu Long là tượng Quan Âm Tọa Sơn.
Bên trái là tượng Phật Bà Quan Âm.
Đặc biệt, phía trong cùng là tượng chân dung bà Cung phi Trịnh Thị Ngọc Am. Tượng tạc bà trong tư thế ngồi kiết già trên tòa sen, thần thái đoan trang, phúc hậu, thể hiện sự biết ơn sâu sắc của người dân Khoan Tế.
Bảo vật và Di vật quý giá còn lưu giữ
Chùa Khoan Tế hiện là nơi lưu giữ nhiều cổ vật có giá trị cao về mặt nghiên cứu lịch sử và mỹ thuật:
Bia đá cổ: Hệ thống bia công đức tại chùa là nguồn tư liệu sống. Tiêu biểu nhất là tấm bia "Cự Đà bi ký" dựng năm Đức Long thứ 6 (1634), ghi chép chi tiết về quá trình trùng tu và công đức của tiền nhân.
Khánh đồng: Chiếc khánh lớn được đúc năm Minh Mệnh thứ 7 (1826), là pháp khí quan trọng trong các nghi lễ.
Cỗ Long ngai: Một cỗ long ngai chạm rồng tinh xảo, sơn son thếp vàng rực rỡ.
Hệ thống tượng tròn: Các pho tượng có niên đại trải dài từ thời Lê đến thời Nguyễn, cho thấy sự tiếp nối liên tục của nghệ thuật điêu khắc gỗ cổ truyền Việt Nam.
Giá trị Di tích và Hướng dẫn tham quan
Xếp hạng Di tích Quốc gia
Với những giá trị to lớn về lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, ngày 13/02/1996, Bộ Văn hóa - Thông tin đã ban hành Quyết định số 310 QĐ/BT, xếp hạng Chùa Cự Đà là Di tích Nghệ thuật cấp Quốc gia. Đây là niềm tự hào của người dân thôn Khoan Tế và xã Bát Tràng.
Kinh nghiệm di chuyển và tham quan
Để đến thăm Chùa Khoan Tế, du khách có thể di chuyển dễ dàng từ trung tâm Hà Nội:
Địa chỉ: Thôn Khoan Tế, Xã Bát Tràng, Thành phố Hà Nội.
Lộ trình: Đi qua cầu Vĩnh Tuy hoặc cầu Chương Dương -> đi dọc đê sông Hồng hướng về Làng gốm Bát Tràng -> Đến địa phận xã Bát Tràng, hỏi đường vào thôn Khoan Tế.
Lưu ý: Vì chùa nằm gần khu vực Làng gốm Bát Tràng và làng gốm Kim Lan, du khách có thể kết hợp lịch trình tham quan chùa với trải nghiệm làm gốm và mua sắm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc sắc của địa phương.
Lời kết
Chùa Khoan Tế (Cự Đà Tự) tại xã Bát Tràng không chỉ là một công trình tôn giáo mà còn là một bảo tàng nghệ thuật sống động. Vẻ đẹp cổ kính của chùa hòa quyện với không gian văn hóa đặc sắc của vùng đất ven sông Hồng tạo nên một điểm đến không thể bỏ qua.
Nếu có dịp ghé thăm Bát Tràng, hãy dành thời gian dừng chân tại Chùa Khoan Tế để thắp nén tâm hương, tìm về sự bình yên trong tâm hồn và chiêm ngưỡng những di sản quý báu của cha ông.
Profile Nguyễn Ngọc Phóng | Gốm Sứ Kim Lan Hà Nội
Câu chuyện của Chàng trai Đam Mê Gốm !
Nguyễn Ngọc Phóng, còn được biết đến với biệt danh "Windy", là một chàng trai đáng chú ý trong cộng đồng gốm sứ Kim Lan ở Hà Nội. Sinh ra và lớn lên tại Cẩm Giàng Hải Dương, anh tốt nghiệp đại học Văn Hoá Hà Nội chuyên ngành du lịch và sau đó trở thành rể của làng gốm Kim Lan từ năm 2010.Từ đó sống và làm việc tại đây và bén duyên với gốm từ bao giờ không hay.
Năm 2017, Windy có cơ hội gặp gỡ các cụ nhóm "Tìm về cuội nguồn" và từ đó, anh bị cuốn hút bởi tình yêu và đam mê đối với gốm sứ. Kể từ đó, anh đã bắt đầu xây dựng fanpage Gốm Sứ Kim Lan Hà Nội và Group Chợ gốm sứ và việc làm việc tại làng gốm cổ Kim Lan Hà Nội. Đây là những kênh chính mà Phóng muốn sử dụng để truyền tải thông tin và ý tưởng của mình đến cộng đồng, cũng như để giới thiệu sản phẩm đến khách hàng.
Cuối năm 2019, Windy và đội ngũ của mình đã bắt đầu đưa các sản phẩm lên trang web chính thức của mình: gomsukimlanhanoi.com - một trang web đầu tiên trong ngành gốm sứ ở Hà Nội dám bán sản phẩm Kim Lan dưới thương hiệu Kim Lan trên trang web của mình. Trong khi nhiều người khác có thể bán sản phẩm Kim Lan nhưng lại sử dụng thương hiệu của Bát Tràng.
Với lợi thế sống tại làng nghề và có cơ hội tiếp xúc với gốm sứ hàng ngày,nên Team chúng tôi không ngừng cập nhật các sản phẩm mới và đẹp nhất của gia đình chúng tôi cũng như của họ hàng làng xóm.
Nhằm giúp các bạn khách hàng có cơ hội được tiếp cận các mẫu chậu cây cảnh nói chung và chậu sứ trồng cây nói riêng,hay bất kỳ các sản phẩm gốm sứ khác.
Hãy Subcribe kênh Youtube của Team Gốm Sứ Kim Lan Hà Nội của chúng tôi để luôn là người sớm nhất được sử dụng các mẫu gốm sứ đẹp và chất lượng nhất nhé.
Windy và đội ngũ của mình luôn tâm niệm rằng kinh doanh với thương hiệu của cả làng nghề thì phải làm việc "tử tế" bằng cái tâm là chính, không đặt quá nặng vấn đề lợi nhuận lên hàng đầu. Vì vậy, sau hơn 2-3 năm sản xuất và kinh doanh các sản phẩm được sản xuất và mang thương hiệu Kim Lan, Windy và đội ngũ của mình đã đạt được thành công ngoài mong đợi.
Thương hiệu của họ đã được phủ sóng trên hầu hết các báo đài truyền hình như VTV1, VTV3, VTV4, VTVgo, PT-TH Hanoi An Ninh TV - ANTV, Làng Nghề Việt, Báo Cần Thơ , Báo Đồng Khởi, hay báo Thái Bình, Báo Tuổi Trẻ Thủ Đô Các sản phẩm của họ không chỉ bán sỉ cho hầu hết các đại lý trong các tỉnh thành trên toàn quốc, mà họ còn
xuất sản phẩm cho các đại lý bên Campuchia, Lào và nhiều quốc gia khác. Ngoài ra, Windy và đội ngũ của mình cũng bán lẻ cho nhiều khách hàng ở các chung cư cao cấp, các cơ quan nhà nước như Toà án tối cao, viện kiểm soát tối cao, thông tấn xã Việt Nam, Bệnh viện phụ sản Tw...
Bản thân Admin cũng đã được rất nhà đài quay phỏng vấn như: Chương trình:
Nét đẹp dân gian: Sắc gốm Kim Lan Xem Chi tiết
Chương trình : Nẻo về nguồn cội: Những làng gốm cổ ven sông Xem chi tiết
Trong những năm tới, Windy đang hướng tới xây dựng thương hiệu Gốm sứ Kim Lan Hà Nội theo tiêu chuẩn OCOP và đưa các sản phẩm tiêu biểu đi tham gia triển lãm ở các tỉnh thành trong cả nước. Windy cũng muốn tiếp tục đưa thương hiệu làng nghề gốm sứ nghìn năm tuổi tới đông đảo khách hàng trong và ngoài nước. Với tình yêu và đam mê với nghề gốm sứ, Windy hy vọng rằng thương hiệu của mình có thể được giữ lửa và phát triển trong tương lai.
Bình luận